معاملات بورس اوراق بهادار در ایران از روزهای شنبه تا چهارشنبه انجام میشود. فعالان بازار در این روزها میتوانند با توجه به تحلیل و بررسی وضعیت سهمهای مختلف به خرید و فروش و معاملات سهام در این بازار بپردازند. ساعت انجام معاملات بورس اوراق بهادار تهران نیز به دو بخش پیش گشایش و ساعت انجام معاملات تقسیم میشود.
زمان پیش گشایش بورس اوراق بهادار تهران از ساعت ۸:۴۵ تا ساعت ۹ صبح است. در این ساعت هیچ خرید و فروشی در بازار صورت نمیگیرد و تنها معاملهگران میتوانند سفارش خود را ثبت یا حذف کنند. ساعت ۹ صبح، ساعت شروع معاملات بازار بورس در ایران است، ساعتی که خرید و فروش سهم در این بازار آغاز میشود. معاملات بازار سهام در ایران تا ساعت ۱۲:۳۰ دقیقه ادامه دارد. بورس اوراق بهادار تهران روزهای پنجشنبه و جمعه تعطیل است.
صف خرید
هنگامی که درخواست ثبت شده خریداران یک سهم، در بالاترین قیمت مجاز باشد و فروشندهای حاضر به فروش سهم به خریداران نباشد، صف خرید ایجاد میشود.
صف فروش
زمانی که درخواست ثبت شده فروشندگان در پایینترین قیمت مجاز باشد و هیچ خریداری قصد خرید سهم را نداشته باشد، صف فروش ایجاد میشود.
انواع معاملات قابل انجام در بازار بورس
انواع معاملات در بازار بورس و اوراق بهادار تهران، بر اساس قوانین و مقررات حاکم بر سازمان بورس انواع مختلفی تقسیم می شود که عبارتند از:
معاملات عادی (خُرد)
آن دسته از معاملات و قراردادهایی که در تمام روزهای کاری بورس و اوراق بهادار تهران، به صورت خرید و فروش سهام انجام میشود، معاملات عادی نامیده میشود که در بین فعالان بازار و معاملهگران، به معاملات خُرد معروف است.
معاملات عمده در بازار بورس
به معاملاتی که طی آن، حجم بسیار زیادی از سهام شرکتی با قیمتی که متفاوت و عموماً بالاتر از قیمت تابلوی سهم است معامله شود، معاملات عمده گفته میشود. در این معاملات، در مواقعی این امکان وجود دارد که محدودیت حجمی و دامنه نوسان معین شده و قانونی بازار برای سهم مورد نظر، رعایت نشود. معملات عمده با یکی از این دو شرط قابل انجام است:
◾ تعداد سهامی که مورد معامله قرار میگیرد، درصد مشخصی از کل سهام شرکت باشد.
◾ حجم معاملات انجامشده در دورهای مشخص، از کل حجم معاملات انجامشده بازار بیشتر باشد.
معاملات عمده خود به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
معاملات عمده نوع اول
در این معاملات، تعداد سهامی که مورد معامله قرار میگیرد، مساوی با ۵ درصد از کل سهام شرکت یا بیشتر از ۵ درصد از آن خواهد بود.
معاملات عمده نوع دوم
در این معاملات، تعداد سهامی که مورد معامله قرار میگیرد، مساوی با ۱ درصد از کل سهام شرکت یا بیشتر از ۱ درصد از آن و کمتر از ۵ درصد خواهد بود.
معاملات بلوکی در بازار بورس
به معاملاتی که طی آن درصد زیادی از سهام یک شرکت به شخص حقوقی دیگری انتقال پیدا میکند، بدون اینکه تاثیر چندانی بر قیمت جاری سهم در تابلو آن داشته باشد، معاملات بلوکی گفته میشود. در معاملات بلوکی، محدودیت حجمی و دامنه نوسان رعایت نخواهد شد و در اغلب اوقات قیمت معامله شده در معاملات بلوکی، بالاتر از قیمت تابلوی سهم خواهد بود و زمانی که با انتشار آگهی در خصوص عرضه بلوک، میزان تقاضا در سهم مورد نظر افزایش پیدا میکند، میتوان انتظار افزایش قیمت سهم را داشت.
مزایای معاملات بلوکی
◾ وجود انعطاف بیشتر در مدیریت عرضه و تقاضا
◾ کاهش دادن هزینههای معاملاتی
◾ تحت تاثیر قرار ندادن بازار خُرد
◾ بهبود نقدشوندگی و افزایش کارایی بازار
◾ امکان انجام فرآیند تسویه وجوه معامله خارج از اتاق پایاپای
معاملهگر چه کسی است؟
به کسی که در بازارهای مالی خرید و فروش انجام میدهد و به عبارت متداول ترید میکند، معاملهگر گفته میشود. معاملهگر یا تریدر کسی است که با شناخت و تحلیل بازار مورد نظر، در مدت زمانهای کوتاه، معامله کرده و کسب سود میکند و به تبع آن با معامله در بازههای کوتاهمدت، ریسک بالایی را در معاملات خود متحمل میشود. در واقع تفاوت اصلی یک سرمایهگذار (investor) و یک معاملهگر (trader)، در مدت زمان معاملات است. سرمایهگذاران، با دیدی بلندمدت و با استفاده از تحلیلهای بنیادی وارد یک معامله شده و درگیر نوسانات کوتاهمدت بازار نخواهند شد اما معاملهگران، با دیدی کوتاهمدت یا میانمدت وارد شده و به دنبال کسب سود از نوسانات بازار هستند.
انواع معاملهگران در بازار بورس
معاملهگران بورس را میتوان در سه گروه دستهبندی کرد:
معاملهگران روزانه (Day Traders)
این معاملهگران، با توجه به سبک معاملاتی خود، به موقعیتهایی که مناسب خرید است وارد شده و پیش از پایان ساعت معاملاتی بازار، از آن خارج میشوند و هیچ معاملهای را در طول شب باز نگه نمیدارند.
این سبک معاملاتی نیازمند تسلط کامل به احساسات در برابر نوسانات بازار و شناسایی موقعیتهایی است که در پایان روز معاملاتی به هدف مورد نظر معاملهگر برسند. لذا معاملهگران روزانه، اغلب ،افراد حرفهای بازار هستند که تسلط و تخصص کافی را دارند و به کمک ابزارهای مالی مختلف به صورت روزانه معامله میکنند.
معاملهگران نوسانگیر (Swing traders)
این معاملهگران، با توجه به متد معاملاتی خود، در مدتزمانی کوتاه یا متوسط، تغییرات قیمتی را مدنظر میگیرند و با استفاده از روندهایی که در بازار ایجاد میشود، در بازهای چند روزه تا چند هفته دست به معامله زده و از نوسانات قیمتی بازار کسب سود میکنند. معاملهگران نوسانگیر صبر میکنند تا نوسانات بزرگ یا کوچک بازار آغاز شود و با شروع آن، اقدام به خرید دارایی میکنند و تا زمانی که این نوسان و روند قوی ادامهدار باشد، معامله را نخواهند بست. آنها با استفاده از تحلیلهایی که انجام دادهاند، در انتهای روند اقدام به فروش دارایی میکنند و سود نوسانگیری خود را دریافت میکنند.
معاملهگران بلندمدت (Positin Traders)
این معاملهگران با دیدی بلندمدت و با استفاده از تحلیلهای بنیادی در اقتصاد کلان، موقعیتهایی که مناسب ورود بلندمدت هستند را شناسایی کرده و با دیدی ۱ ماهه تا ۱ ساله یا حتی بیشتر، اقدام به خرید یک دارایی میکنند و به همین علت است که از این نوع معاملات، به عنوان سرمایهگذاری نیز یاد میشود. معاملهگران بلندمدتی برعکس معاملهگران روزانه، از نمودارهای بلندمدت ماهانه، هفتگی یا سالانه برای تحلیل و پیشبینی روند آتی دارایی استفاده میکنند و تاکید بیشتری بر عملکرد دارایی در دورههای زمانی بلندمدت دارند. بنابراین با آموزش اقتصاد کلان و تسلط بر عوامل تاثیرگذار بر آن، میتوان با دیدی بلندمدت اقدام به سرمایهگذاری کرد.