راز نقدشوندگی و خداحافظی با صفهای بورس
آیا تا به حال در “صف فروش” گیر کردهاید؟ همان لحظات پر استرسی که میخواهید سهام خود را بفروشید اما خریداری وجود ندارد؟ یا برعکس، میخواهید سهمی را بخرید اما در “صف خرید” سنگین قفل شدهاید؟ اینجاست که قهرمانی نامرئی به نام “صندوق بازارگردانی” (Market Maker Fund) وارد میدان میشود.
در بازار سرمایه، نقدشوندگی حرف اول را میزند. اگر نتوانید دارایی خود را به پول نقد تبدیل کنید، ارزش آن دارایی زیر سوال میرود. صندوقهای بازارگردانی ابزارهایی هستند که دقیقاً برای حل این مشکل و ایجاد تعادل در بازار طراحی شدهاند. اما این صندوقها چگونه کار میکنند و چرا وجودشان برای سلامت بورس حیاتی است؟ با ما همراه باشید.
صندوق بازارگردانی چیست؟
صندوق بازارگردانی نوع خاصی از صندوقهای سرمایهگذاری است که هدف اصلی آن کسب سود حداکثری برای سهامدارانش نیست؛ بلکه هدف اصلی، تنظیم بازار و افزایش نقدشوندگی سهام شرکتهای خاص است.
به زبان ساده، این صندوقها مقدار زیادی نقدینگی و مقدار زیادی سهام در اختیار دارند. وظیفه آنها این است که همیشه در بازار حضور داشته باشند و:
-
زمانی که همه فروشندهاند و خریداری نیست، آنها میخرند.
-
زمانی که همه خریدارند و فروشندهای نیست، آنها میفروشند.
این فرآیند باعث میشود که معاملات روان شده و از ایجاد صفهای سنگین و قفل شدن سرمایه جلوگیری شود.
بازارگردان کیست و چه وظیفهای دارد؟
بازارگردان (Market Maker) شخص یا نهادی است که با مجوز سازمان بورس، مسئولیت مدیریت عرضه و تقاضای یک یا چند نماد بورسی را بر عهده میگیرد. صندوقهای بازارگردانی ابزار دست این افراد هستند.
وظایف اصلی بازارگردان عبارت است از:
-
افزایش نقدشوندگی: تضمین اینکه همیشه سفارش خرید و فروش در تابلو وجود داشته باشد.
-
کنترل دامنه نوسان: جلوگیری از نوسانات هیجانی و غیرمنطقی قیمت.
-
کاهش شکاف قیمتی (Spread): نزدیک کردن قیمت پیشنهادی خرید و فروش به یکدیگر.
چرا صندوقهای بازارگردانی مهم هستند؟ (مزایا)
وجود نماد “بازارگردانی” در تابلوی یک سهم، میتواند خیال سهامداران خرد را راحت کند. مزایای این صندوقها شامل موارد زیر است:
۱. حذف صفهای خرید و فروش
بزرگترین کابوس معاملهگران، بلوکه شدن پول در صفهای فروش است. صندوق بازارگردانی موظف است طبق دستورالعملهای بورس، روزانه حجم مشخصی از سهام را معامله کند تا صفها متعادل شوند.
۲. کاهش دستکاری قیمت
وقتی یک صندوق بزرگ و قانونی مسئول تنظیم قیمت است، بازیگران سهم و سفتهبازان نمیتوانند به راحتی قیمت را به صورت مصنوعی بالا یا پایین ببرند.
۳. ثبات و آرامش بازار
این صندوقها در روزهای بحرانی بازار، نقش ضربهگیر را بازی میکنند و از سقوط آزاد قیمت سهام (تا حد زیادی) جلوگیری میکنند.
تفاوت صندوق بازارگردانی با صندوقهای سهامی و درآمد ثابت
بسیاری از سرمایهگذاران تازه وارد، این صندوقها را با سایر صندوقها اشتباه میگیرند. جدول زیر تفاوتهای اصلی را نشان میدهد:
| ویژگی | صندوق سهامی / درآمد ثابت | صندوق بازارگردانی |
| هدف اصلی | کسب سود برای سرمایهگذار | حفظ نقدشوندگی و تعادل سهم |
| سرمایهگذاران | عموم مردم | معمولاً سهامداران عمده و حقوقیها |
| ریسک | وابسته به نوع صندوق | بسیار بالا (چون خلاف جهت بازار شنا میکند) |
| قابلیت خرید | همه با کد بورسی | محدود به افراد خاص (معمولاً) |
آیا ما میتوانیم در صندوق بازارگردانی سرمایهگذاری کنیم؟
این یکی از پرتکرارترین سوالات است. در حالت کلی، خیر. واحدهای سرمایهگذاری (Unit) صندوقهای بازارگردانی معمولاً توسط عموم مردم قابل خرید و فروش نیستند. این صندوقها مختص سهامداران عمده شرکتها هستند که منابع مالی را برای حمایت از سهم خود در اختیار صندوق قرار میدهند.
نکته مهم: اگرچه شما مستقیماً در این صندوقها سرمایهگذاری نمیکنید، اما باید همیشه قبل از خرید سهام یک شرکت، بررسی کنید که آیا آن شرکت دارای “بازارگردان فعال” است یا خیر. سهمی که بازارگردان قوی دارد، ریسک نقدشوندگی بسیار کمتری برای شما خواهد داشت.
معافیتهای صندوقهای بازارگردانی
برای تشویق حقوقیها به ایجاد این صندوقها، سازمان بورس مزایایی را برای آنها در نظر گرفته است، از جمله:
-
تخفیف در کارمزد معاملات: بازارگردانها کارمزد بسیار کمتری نسبت به معاملهگران عادی میپردازند (زیرا حجم معاملاتشان بسیار بالاست).
-
ایستگاههای معاملاتی اختصاصی: آنها دسترسی سریعتر و ابزارهای پیشرفتهتری برای ثبت سفارش دارند.
جمعبندی (Conclusion)
صندوق بازارگردانی موتور محرک نقدشوندگی در بازار سرمایه است. اگر بورس را به یک اتوبان تشبیه کنیم، بازارگردانها مانند گروه راهداری هستند که موانع را برطرف کرده و ترافیک را روان میکنند تا خودروها (سرمایهگذاران) با سرعت و امنیت حرکت کنند.
اگر قصد سرمایهگذاری در بورس را دارید، شناخت سهمهایی که تحت حمایت صندوقهای بازارگردانی قدرتمند هستند، میتواند یکی از فاکتورهای کلیدی در استراتژی معاملاتی شما باشد.