تحلیل بنیادی شامل مفاهیم اولیه و پایهای است که در ادامه با بعضی از مهمترین آنها آشنا میشویم:
سال مالی
تمامی شرکتها برای تهیه و تنظیم گزارشات و صورتهای مالی، زمانی از سال را به عنوان آغاز و پایان سال مالی معین میکنند و فاصله بین این دو تاریخ، یک سال مالی را تشکیل میدهد.
سال مالی برای اکثر شرکتهای بازار سرمایه، از ابتدای فروردین ماه تا پایان اسفند ماه هر سال، از ابتدای مهرماه تا پایان شهریور ماه سال آینده، یا از ابتدای دی ماه تا پایان آذرماه سال بعد است.
صورتهای مالی
صورتهای مالی یک شرکت، گزارشهایی از جزئیات عملکرد و اطلاعات مالی آن شرکت است. از جمله صورتهای مالی یک شرکت میتوان به سود و زیان، ترازنامه (صورت وضعیت مالی) و صورت جریان وجوه نقد اشاره کرد.
نسبتهای مالی
نسبتهای مالی یک شرکت با استفاده از دادههای صورتهای مالی محاسبه میشوند و کمک میکنند تا با تجزیه و تحلیل دادههای بهدستآمده، درک بهتری از عملکرد شرکت و تغییرات اتفاقافتاده در آن داشته باشیم. از طرفی، نسبتهای مالی، این امکان را به ما میدهند تا عملکرد یک شرکت را با سایر شرکتهای رقیب و فعال در حوزه صنعتی خاص مقایسه کنیم.
نسبتهای مالی به چهار دسته زیر تقسیمبندی میشوند:
نسبتهای نقدینگی
نسبتهای نقدینگی در راستای ارزیابی و بررسی توانایی مالی شرکتها در بازپرداخت بدهیها و دیون کوتاهمدت و تحقق تعهدات مالی خود به کار می روند. نسبتهای وجه نقد، نسبت آنی و نسبت جاری از نسبتهای نقدینگی به شمار میروند.
نسبتهای فعالیت
نسبتهای فعالیت، میزان بازدهی عملیات شرکت و کاربرد داراییهای آن در حجم فروش را بررسی میکنند. این نسبتها حجم فروش یک شرکت را با سرمایهگذاری در داراییهای ثابت، موجودی کالا و… مقایسه میکنند و به این وسیله میزان اثرگذاری منابع شرکت و راندمان عملیات را در دوره عملیاتی مورد نظر میسنجند.
نسبتهای دوره پرداخت بدهیها، دوره گردش موجودی کالا، دوره وصول مطالبات، دوره گردش عملیات، گردش دارایی، گردش دارایی ثابت، نسبت گردش سرمایه جاری و نسبت موجودی کالا به سرمایه در گردش ازجمله نسبتهای فعالیت یا کارایی محسوب میشوند.
نسبتهای سودآوری
مهمترین هدف در مدیریت مالی، افزایش بازده سهامداران به حداکثر مقدار ممکن است و سود خالص یک شرکت، بهترین پارامتر برای سنجش عملکرد مدیریت و بررسی میزان دستیابی به این اهداف است. همین امر موجب شده تا نسبتهای سودآوری یک شرکت مانند حاشیه سود ناخالص، حاشیه سود عملیاتی، حاشیه سود خالص، بازده دارایی و بازده حقوق صاحبان سهم از اهمیت بالایی برخوردار باشند.
نسبتهای اهرمی (بدهی)
نسبتهای اهرمی سطح بدهیهای میانمدت و بلندمدت یک شرکت و توان بازپرداخت آنها را ارزیابی کرده و میزان ریسک اعتباردهندگان و سرمایهگذاران را نشان میدهد. نسبت بدهی، نسبت سرمایه ثابت به ارزش ویژه، نسبت کل بدهی به ارزش ویژه، نسبت بدهی جاری به ارزش ویژه، نسبت بدهیهای طولانی مدت به ارزش ویژه، نسبت مالکانه، نسبت حقوق صاحبان سهام به سرمایههای ثابت و نسبت حقوق صاحبان سهم به کل بدهیها از جمله نسبتهای اهرمی به شمار میآیند.
ارزش ویژه: میزان سرمایهای از یک شرکت که پس از کسر بدهیها از داراییهای آن باقی میماند.
مدلهای ارزشگذاری
با استفاده از روشهای مختلف ارزشگذاری، میتوان ارزش ذاتی یک شرکت را تخمین زد. روشهای ارزشگذاری یک دارایی یا شرکت با دو رویکرد قابل انجام و دستهبندی است:
ارزشگذاری بر مبنای ارزش فعلی جریانهای نقدی آتی
◾ ارزشگذاری بر اساس مدل تنزیل سود نقدی (DDM)
◾ ارزشگذاری بر اساس مدل درآمد باقیمانده (RI)
◾ ارزشگذاری بر اساس مدل جریان نقدی آزاد صاحبان سهام (FCFE)
◾ ارزشگذاری بر اساس مدل جریان نقدی آزاد شرکت (FCFF)
ارزشگذاری نسبی
برای ارزشگذاری به این روش، ضریب قیمت شرکت مورد نظر را به یکی از روشهای زیر به دست آورده و ضریب قیمت برآورده شده را با ضریب قیمت محک (ضریب قیمت داراییها یا شرکتهای مشابه شرکت مورد نظر) مقایسه میکنیم.
◾ ضریب قیمت به سود هر سهم (P/E)
◾ ضریب قیمت به ارزش دفتر (P/BV)
◾ ضریب قیمت به فروش (P/S)
اطلاعات مورد نیاز برای تحلیل تکنیکال را از چه منابعی به دست آوریم؟
برای تحلیل تکنیکال بازار سرمایه، منابع مختلفی در اختیار ما است که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
سایت TSETMC
TSE یکی از پرکاربردترین وبسایتهای بورسی ایران است. جایی که تحلیلگران تکنیکال میتوانند اطلاعات بسیاری درباره وضعیت روزانه معاملات سهمهای مختلف به دست آورند. TSETMC وب سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران است که از جمله بخشهای مختلف آن میتوان به دیدهبان بازار، زبانه شاخصها و زبانه عرضه و تقاضا اشاره کرد.
آشنایی با تابلو خوانی در بورس
به مهارت و دانشِ تحلیل و بررسی معاملات یک سهم، تابلو خوانی گفته میشود. تحلیلگران و سرمایهگذاران با استفاده از تابلوی معاملاتی یک نماد و بررسی معاملات، رفتار بازار سرمایه و سرمایهگذاران آن را پیشبینی کرده و بر اساس آن اقدام به خرید، فروش یا نگهداری یک دارایی میکنند.
مهمترین مفاهیم تابلوخوانی
تابلوخوانی مفاهیم متعددی دارد که در ادامه با بعضی از آنها آشنا میشویم:
نمادهای پُرتراکنش
این مفهوم، جایگزین نمادهای پربیننده در سایت tse شده است. نمادهایی که حجم معاملات بالایی دارند در این قسمت قابل مشاهده هستند. به این معنا که فعالان بازار سرمایه بیشترین معاملات را روی این نماد انجام دادهاند.
قیمت خرید
به بالاترین قیمت درخواستی از طرف خریدار، برای خرید یک سهم قیمت خرید گفته میشود. قیمت خرید در واقع بهترین سفارشی است که در سطر اول سفارشات وجود دارد.
قیمت فروش
پایینترین قیمت پیشنهاد شده از طرف فروشنده، برای فروش یک سهم را قیمت فروش میگویند.
قیمت معامله
به آخرین قیمتی که در آن، با توافق خریدار و فروشنده، معامله انجام میشود را در تابلوخوانی قیمت معامله میگویند.
قیمت پایانی
به میانگین قیمتهایی که سهم در روز معاملاتی جاری در آن قیمتها معامله شده است، قیمت پایانی گفته میشود.
اولین معامله
همانگونه که از نام ان نیز مشخص است به قیمتی که اولین معامله در روز معاملاتی جاری در آن انجام شده است، قیمت اولین میگویند.
قیمت دیروز
در تابلوخوانی به قیمت پایانی سهم در روز معاملاتی گذشته که معیار و مبنای نوسان سهم در روز معاملاتی جاری است را قیمت دیروز میگویند.
تعداد معاملات
مفهوم تعداد معاملات همانگونه که از نام آن نیز پیدا است به تعداد معاملاتی که در یک روز معاملاتی و روی یک نماد انجام شده است، گفته میشود.
حجم معاملات
حجم معاملات نشاندهنده تعداد برگه سهام یک شرکت است که در یک روز معاملاتی، مورد معامله خرید و فروش قرار میگیرد.
ارزش معاملات
ارزش معاملات به ارزش تعداد برگه سهامی که در روز معاملاتی جاری معامله شده است، اشاره دارد.
ارزش بازار
ارزش بازار یک سهم، قیمت تمام برگه سهام شرکت مورد نظر است که از طریق ضرب تعداد کل سهام شرکت در قیمت سهم در روز جاری به دست میآید.
آخرین معامله
این مفهوم زمان انجام آخرین معامله در روز معاملاتی را نشان میدهد
وضعیت یک نماد در تابلوی معاملاتی
وضعیت یک سهم، نشاندهنده مجاز بودن یا نبودن سهام به انجام معامله است و میتواند به یکی از حالتهای زیر باشد.
وضعیت مجاز
معاملهگران میتوانند در این حالت اقدام به خرید و فروش سهام مورد نظر کنند.
وضعیت مجاز-محفوظ
این وضعیت در شرایطی رخ میدهد که نماد برای مدتی بسته بوده و حالا در حال بازگشایی باشد. در این وضعیت، امکان سفارشگذاری برای خرید و فروش وجود دارد اما معاملهای انجام نمیشود. مرحله پیشگشایش پس از ۳۰ دقیقه مرحله به پایان میرسد و نماد به وضعیت مجاز برمیگردد.
وضعیت مجاز-متوقف
در چنین شرایطی امکان معامله و سفارشگذاری بر روی نماد وجود ندارد. این شرایط در حالتی اتفاق میافتد که نماد به دلایلی توسط ناظر بازار متوقف شده باشد.
وضعیت ممنوع
در چنین حالتی، نماد بسته شده و امکان معامله و سفارشگیری روی آن وجود ندارد اما در روز معاملاتی جاری بازگشایی خواهد شد.
وضعیت ممنوع-متوقف
در چنین حالتی، نماد کاملا بسته شده و امکان معامله و سفارشگذاری روی آن وجود ندارد. از طرفی بسته به اینکه به چه ، معاملات نماد ممنوع شده، تاریخ معینی برای بازگشایی نماد اعلام خواهد شد.
بازه روز
بازه روز حداکثر و حداقل قیمتی است که نماد در روز معاملاتی جاری در آن معامله شده است.
بازه مجاز
بازه بین حداقل و حداکثر قیمتی که نماد میتواند در این بازه معامله شود یا نوسان مجاز نماد در روز معاملاتی جاری را بازه مجاز میگویند.
بازه هفته
تغییرات قیمت سهم در هفته جاری، بازه هفته نامیده میشود.
بازه سال
تغییرات قیمتی سهم در سال جاری، بازه سال نامیده میشود.
دامنه نوسان
دامنه نوسان یک سهم، محدودهای است که سهم میتواند در آن بازه قیمتی نوسان داشته باشد.
دامنه نوسان در بورس و فرابورس چقدر است؟
دامنه نوسان در بازار اول بورس بین منفی ۶ و مثبت ۶ درصد، و در بازار دوم بورس بین منفی ۵ و مثبت ۵ درصد است.
دامنه نوسان در بازار اول فرابورس نیز بین منفی ۶ و مثبت ۶ درصد و در بازار دوم بین منفی ۵ و مثبت ۵ درصد است.
در بازار پایه فرابورس، نمادهای تابلوی زرد بین منفی ۳ و مثبت ۳ درصد، نمادهای تابلوی نارنجی، بین منفی ۲ و مثبت ۲ درصد و نمادهای تابلوی قرمز، بین منفی ۱ و مثبت ۱ درصد امکان نوسان قیمتی دارند.