مقدمات بازگشایی مرحله ای و حمایتی بازار با ارائه راهکار طرح تراکم تشویقی مالی
یکی از مواردی که این روزها به کرات مورد بحث و بررسی قرار می گیرد و با ابهامات متعددی همراه است، شرایط بازگشایی بازار با توجه به وضعیت کنونی کشور هست. این موضوع عموما در قالب سناریوهای مختلف از جمله دستیابی به توافق، تداوم وضعیت موجود، عدم توافق و تشدید تنشها مطرح می شود. در این میان بخش قابل توجهی از فعالان با بازگشایی بازار مخالفت دارند، در حالیکه گروهی از سرمایه گذاران به دلایل گوناگون تمایل به فروش سهام یا خروج از بازار دارند. از این رو، شایسته است که در کنار سناریو نویسی های مرتبط با وضعیت ژئوپلیتیک، تمهیداتی در راستای حمایت از سرمایه گذاران خرد اندیشیده شود و با نگاهی متفاوت به شرکتهای بورسی و منافع سرمایه گذاران، نسبت به بازگشایی بازار اقدام گردد. هدف از این رویکرد، ایجاد زمینه های مناسب برای کاهش هیجانات معاملاتی و تسریع در دستیابی بازار به تعادل است، مشروط بر آنکه نهاد ناظر شرایط را برای بازگشایی بازار، مساعد ارزیابی نماید.
در درجه نخست، باید توجه داشت که شرکتهای حاضر در بازار سرمایه، در دامنه های متفاوتی از آسیب های ناشی از جنگ قرار گرفته اند. برخی شرکتها مانند فولاد مبارکه، فولاد خوزستان و شرکتهای یوتیلیتی نظیر مبین و فجر، به صورت مستقیم تحت تاثیر قرار گرفته اند. در مقابل، تعدادی شرکتها آسیب جزئی دیده اند، برخی به طور غیر مستقیم متاثر شده اند و عده ای نیز درآمدشان به طور عمده وابسته به شرکتهای آسیب دیده است که می توان به صنایع پتروشیمی، حمل و نقل، خودرو و غیره اشاره داشت.
به منظور کاهش هیجانات ناشی از جنگ، پیشنهاد می شود نخست شفاف سازی مناسبی از سوی تمامی شرکتها، با رعایت ملاحظات امنیتی و در چارچوب مهلت زمانی مشخص، انجام پذیرد. سپس، بر اساس تصمیم نهاد ناظر در ابتدا سهام شرکتهای آسیب ندیده و کمتر آسیب دیده بازگشایی شود و پس از فروکش کردن هیجانات معاملاتی این سهام، نسبت به بازگشایی سهام شرکتهای آسیب دیده و همچنین صندوقهای سرمایه گذاری اقدام گردد؛ این بازگشایی می بایست همراه با طراحی و اجرای بسته های حمایتی و تشویقی مناسب باشد.
در درجه دوم، لازم است به ماهیت سرمایه گذاران، مدل های سرمایه گذاری و رفتارهای معاملاتی آنان توجه ویژه ای شود. سازمان بورس و اوراق بهادار با استفاده از اختیارات قانونی خود می تواند در مرحله نخست، فروش سهام توسط سهامداران حقوقی را به طور موقت محدود نماید. همچنین، با هماهنگی با وزارت امور اقتصادی و دارایی و دولت، بسته های تشویقی و امتیازاتی از جمله معافیتهای مالیاتی و … برای سرمایه گذاران حقوقی که در ساید خرید قرار گیرند، در نظر گرفته شود.
سرمایه گذاران خرد نیز طیف متنوعی را شامل می شوند: برخی برای تامین نیازهای ضروری زندگی تمایل به فروش محدود دارند، گروهی قصد خروج کامل از بازار و حتی سرمایه گذاری در سایر دارایی های موازی مانند طلا و دلار را دارند، تعدادی مایل به تسویه اعتبارات دریافتی هستند و برخی دیگر در صورت دریافت تضمین یا حمایت دولتی، به ویژه با توجه به تجربه افزایش قیمتها پس از سقوط اولیه در جریان جنگ ۱۲ روزه؛ ترجیح می دهند سهام خود را نگهداری نمایند.
برای جلوگیری از ایجاد موج فروش گسترده، می توان بسته ای جامعه از راه حل ها را متناسب با سناریوهای مختلف پیش بینی کرد. از جمله این اقدامات می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- تخصیص مبالغ حمایتی حداقلی توسط صندوق تثبیت بازار سرمایه، به صورت هفتگی برای کدهای معاملاتی سهامداران خرد، خارج از تابلو اصلی معاملات؛
- ایجاد تابلو معاملاتی جداگانه برای سهامدارانی که تمایل به فروش به هر قیمتی دارند، با اعمال دامنه نوسان بیشتر و تکرار شونده در روزهای متوالی، تا پس از چند روز به قیمت تعادل دست یابند؛
- هماهنگی با بانکها جهت کاهش نرخ سود تسهیلات در اختیار کارگزاری ها به منظور کاهش نرخ اعتبار دهی به مشتریان؛
- طراحی اوراق حمایتی همچون اوراق تبعی جذاب برای سرمایه گذاران صبور، به عنوان پاداشی برای نگهداری سهام در دوره های زمانی مختلف؛
- تشکیل کمیته مشترک برای پایش هفتگی معاملات و بازار؛
- طرح تراکم تشویقی مالی:
پیشنهاد می شود به منظور حمایت از شرکتهای آسیب دیده و سهامداران آنها، سازوکاری طراحی گردد که بر اساس آن، دولت امتیازات اقتصادی محدود و زمان دار نظیر مجوز اجرای یک پروژه خاص را به این شرکتها اعطا نماید، مشروط بر آنکه تامین مالی اجرای این امتیازات از طریق افزایش سرمایه و با رعایت حق تقدم سهامداران فعلی در بازار سرمایه صورت گیرد. این رویکرد ضمن جلوگیری از تحمیل بار مالی به دولت، موجب ایجاد انگیزه برای سرمایه گذاران و تسریع در بازسازی شرکت ها خواهد شد.
در پایان، اقدامات فعالانه و پیش دستانه برای بازگشایی بازار، هرچند در نگاه اول مداخلانه به نظر برسد، در شرایطی که سایه تنشهای ژئوپلیتیک بر اقتصاد سنگینی می کند، به مراتب موثرتر و ارزشمند تر از رویکرد منفعلانه است به طوریکه نه تنها از خروج سرمایه، جلوگیری می کند، بلکه زمینه بازگشت اعتماد، نقدشوندگی پایدار و رشد منطقی بازار را فراهم می سازد. امید است با هم افزایی همه ارکان نظام(دولت، نهاد ناظر، بانکها و فعالان بازار)، شاهد ایران آباد، بازاری پویا و سرمایه گذاری امن در آینده ای نزدیک باشیم.
لینک مصاحبه: https://boursepress.ir/news/239188